6750, . ,
. " " 31
: (03651)42-38
: (03651)40-40
: (03651)45-68
e-mail: ardino@abv.bg
PR:
: 0886545477
 
   
ONLINE
   


 
GÜLÜMSEYEN DENEMELER DERLEMESI
21 2012



Güzeldir insan, iki eli, düşünen başıyla,

ve ölçüttür, iyiye, güzele, doğruya ...

Hasan Özkan*



Temelleri 400 yıl önce Monten (Michel de Montaigne) ve Beykın (Francis Bakon) tarafından atılan deneme türüne bugün geniş ölçüde başvurulmaktadır. Birincisi fransız, öbürü ingiliz, bu iki filozoftan bu yana deneme, çok geniş konular yelpazesiyle önemli bir yazın türü olarak karşımıza çıkmaktadır.


Felsefeden toplumbilimine, edebiyattan eğitimbilimine, sanattan antropolojiye kadar değişik alanlarda deneme türü yazarlara fikir ve görüşlerini rahatlıkla ve özgürce ifade etme olanağı sağlıyor. Bu türün tekniği, yöntemi ve kuralları oldukça yumuşak ve esnektir. Deneme, mütalaa etmekten kaçınmayanlara, derinlemesiye ve etraflı düşünmekten çekinmeyenlere, toplumsal veya bireysel insani olaylara içten bakış ve özgün yaklaşım sahibi olmakta yardımcıdır.


Ele alıp kısa bir değerlendirme yapmak niyetiyle üzerinde durmak istediğim bir kitap da büyük oranda denemeler içeren nefis bir çalışmadır. Tanınmış bir eğitimci ve yazar Ali Beysim Belginin Gezegenimizde sen de varsın adlı kitabından söz etmekteyim.


Kitapta yer almış olan 20 eser değişik açıdan değerlendirilebilir. Ele alınan konular itibarı ile baktığımızda ön plana sanki bir ana konu çıkmakta insan, insanoğlu, insan olmak ve insan kalmak. Kitabın başlığı da, ismi de insanoğluna içten bir çağrı manasında. Son derece iyi niyetli, tertemiz bir gülümseme var insanoğluna bu denemelerde.


Yazarın düşünce sisteminde insani değerler ve manevi yargılar ölçülerinin en başta geldiği kuşkusuz. Yazılar, zaman içersinde İzmir Birlik dergisinde aralıklı veya sayıdan sayıya yer almış olmalarına karşın söz konusu fikir sisteminin ürünleri olmaları bakımından kitaba bir bütünlük kazandırmışlardır. Oradan-buradan, yüz dereden su getirerek değil, birbirine zıt olmayan, birbirini tamamlayan izlenimler, görüşler ve yaklaşımlarla yazar neyi anlatmak, neyi paylaşmak istemiştir? İnsanoğlunu, insanı, onun emellerini, gönül kıpırtılarını, düşünce iniş-çıkışlarını aktarmak iştemiş. Burada iş de var, aş da; mutluluk da var, aşk da; umut da var, hayal kırıklığı da ...


Ana konuya bazen kendi yaşamöyküsünden yola çıkarak değinmiş, bazen de yoğun birikiminden yararlanarak işlemiş önemli bulduğu temayı. Kimi kez de yıllarca gözlemlediği olaylardan, insan davranış ve tutumlarından biriken intibalardan oluşturduğu zengin tecrübesini geniş ölçüde işe koşmuştur.


Nereden yola çıkıp, nerelere geldiğini anlattığı Hayat beni aşa değil, işe itti başlıklı yazısında Ali Beysim Belgin, aile ortamında, yakın çevresinde, öğrenim gördüğü eğitim kurumlarında gözlemlediği insani değerlerden sıkça söz etmiş. Yazara göre önemli olan, insanın kişiliğinin ve becerilerinin gelişmesidir. Topluma yararları olacak, dürüst, azimle çalışan bir kişi ve vatandaş olarak yetişmesi, zengin olmaktan ve yüksek makamlar işgal etmekten daha ehemmiyetlidir. Belleğinden silinmeyen bir anısını anlatmış. Kırcali Öğretmen Okulunda öğrencilik yıllarından. Kendisine kurulan bir iftira tuzağından Azerbaycanlı müdür yardımcısı Gaffarzadenin onu nasıl kurtardığını anlatırken bu erdemli adamdan büyük insan olarak söz ediyor. Büyük insan kavramı ne gibi faziletleri kapsamaktadır yazara göre? Renkli kişilik, çok yönlü düşünce yeteneği, büyük kültüre sahip ve cesaretli olmak. Öğretmene, öğrenciye, veliye sevgi, saygı ve höşgörüyle yaklaşan olgun insan anlayışı. Azerbaycan topraklarından gelmiş olan bu büyük insan okulun dürüst, çalışkan bir öğrencisine sahip çıkmış, gerçek saygı nedir? dersini vermiş çevresindekilere. Günümüzde de son derece, belki defalarca daha fazla gereksinim duyduğumuz değerler değil mi bunlar?


Ali Beysim deneyimli bir eğitimcidir. Eğitim alanına hem Bulgaristanda hem de Türkiyede (İzmir) yıllarını adayarak çocukların ve gençlerin hayata hazırlanmasında ve topluma mal edilmelerinde öğretmenin görevinin ne denli zor olduğunun defalarca farkına varmış bir bilgedir yazar. Kitapta yer alan Evrensel İnsan, Çocukların Kişlik Gelişiminde Büyüklerin Rolü Dürüstlük, İyimserlik ve Sabır gibi yazılarında müellif eğitim konusunu ustalıkla, özgün bir yaklaşımla işlemiş. Çağımızda iletişim ve bilişim teknolojileri inanılmaz ölçüde gelişmiş durumdadır. Buradan kaynaklanan eğitim ve öğretim sorunları da saymakla bitmeyecek kadar çoktur. Bizzat bu açıdan öğretmenlere çağrıda bulunmuş yazar: Bir anten misali değişik kaynak ve araçlardan alabileceği tüm bilgileri öğrencilerine ustalıkla, alışılmış yöntemlerin dışında, çocukların duygu ve düşüncelerine saygı duyarak, onları anlamaya çalışarak aktaracak öğretmen. Çelik iradenisini kadife eldivenlerle ortaya koyacak yazarın anlayışına göre.


İnsanoğlunun yetişme ve yetiştirilmesinde en önemli etkenlerin altını çizmiş yazar: gen, yetenek, çevre ve sosyalleşme. Ve bu sayılanlara eğitimi ilave edip vurguyu şöyle yapmış: Çocuk ve gençlerin toplum yaşamında yerlerini almaları için akla uygun, fiziksel ve ruhsal gelişmelerine tesir edecek çeşitli davranış yatkınlıkları, bilgi ve görgü aşılayarak, onların doğru gelişmesini sağlamak. Seçkin bir eğitimci olan Ali Beysim deneme ve yazılarının somut konuları ne olursa olsun görüş ve düşüncelerini paylaşırken her fırsatta öğretime, eğitime, bilgilenmeye, bilgiye değer vermeye değinmiştir.


Yazarın öz birikimine dair iki söz söylemek gerekirse birkaç rakam, dile getirmek istediğimizi önemli ölçüde aktaracaktır: Bu küçük sayılabilecek kitapta 15 filozof, 10 yazar-şair, 10 dolayında bilim ve sanat adamı, birçok tanınmış devlet adamı isimleri konulara göre zikredilmişler, eserlerinden alıntılar yapılmış, özlü sözlerine yer verilmiştir. Kitabın hangi sayfasını açsanız orada ilginizi çekecek, sizi düşünmeye sevkedecek bir konu, ifade, alıntı, isim olacak. Bir arkadaşımın yaptığı gibi cebinizden not defterinizi çıkarıp hatırda kalmaz satırda kalır diyerek birşeyler kaydetmek isteyeceksiniz. Aristodan Konfüçyüse kadar, Pablo Nerudadan Nazım Hikmete değin, Mozarttan Pikasoya varınca ve Lincolndan Atatürke kadar dünya kültürüne, aynı zamanda insanoğlunun manevi dünyasına mal olmuş daha nice önemli isimlere başvurularıyla ve değinmeleriyle yazar, kanaatlerinin, inanışlarının altını çizmiş, tüm kalbiyle bunları okurlarına ulaştırma çabası göstermiş.


Uzun uzun romanlara başlayıp 8-nci veya 16-ncı sayfada kitabı bir yana atan çok sayıda okur vardır. Geriye kalan yüzlerce sayfa onu korkutur, bir türlü sökülmez ilmek. Bu kitap, içindeki değişik başlıklara göre (insan ve kültür, insan ve demokrasi, toplumda ve evrende insan, yaşam biçimi ve insan gibi kilit kavramlarla işlenmiş konular olmak üzere) hiçbir sakıncası olmadan kısa veya uzun aralıklarla da okunabilecek, insana dostça gülümseyen bir kitap. Konuların işlenmesinde gayet sade, yalın bir dil kullanılmıştır. Erişilmesine aşırı gayret gerektirmeyen bir üslupla değinilmiştir birbirinden ilginç konulara. Mutluluğun tanımlanması hakkında, aşkın tarifi üzerine, insanoğlunu en güzel bir şekilde gerçek insan kılan bu son derece önemli konulara yazar iddiasız bir yaklaşım sergilemiş, okuruyla hoş bir sohbet ve samimi bir dialog havasına girmiş. Okurun da bu havadan hoşnut olacağından şahsen benim hiç kuşkum yok. Çünkü bu dialog fevkalade samimi ve ikna edici. Konuya ve paylaşılan düşüncelere sımsıkı bağlı tutmakta okuru, onu yazdıklarına katılmaya davet eden bir yaklaşımla kucaklarcasına.


Yazımda eleştiri iddiası aranmamalı. Daha ziyade bu satırlar kitabı tanıtma mahiyeti taşır, hatta ilgi ve heyecanla okuduğum denemelerin gönlümü ısıtan ışıklarının yansımasıdır. Okumaya, üzerinde düşünmeye değer bir kitap olduğunu belirtmek istedim haddimce.


Bir yolu bulundu, Ardino Belediye Başkanlığının desteğiyle kitaptan bir miktar Okuma evlerine ve Okul kütüphanelerine alındı. Kütüphane etajerlerinin raflarında durmaya değil ama. Demem şu ki, kitap okunuyor. Kitap okur musun yerine, şu anda hangi kitabı okuyorsun derler Ardinolular birbirine. Ve şu aylarda böyle bir soruyu sizden almasalar bile, buralı muhataplarınız söze, Ali Beysimin Gezegenimizde Sen de Varsın kitabından girerlerse hiç şaşırmayın.

Selahattin Karabaşev

* Hasan Özkan (Mümünoğlu) Şair /1941, Dolno prahovo 2001, Bursa/.




: 1241

 
 
 
 
 
 
- ?




,






:
2019-01-02


[ ]

 
   
   
   
 
( - )
 
   
   
   
 


., ."", .""39, .1
.: 0361/6 18 09
email: kardzhali.kzd@kzd.bg